Menu

Sztuka przenośna

blog o biżuterii artystycznej jej historii i sposobach ekspozycji

Wpisy otagowane : historia-bizuterii-swiata

Biżuteria fenicka

anna-sklodowska

W starożytności Fenicjanie zamieszkiwali teren wybrzeża Morza Śródziemnego od gór Libanu po góry Karmel. Obecnie jest to teren Libanu i części Syrii. Początki Fenicjii przypadają na III tys. p.n.e. i od tego momentu kraina ta była głównym ośrodkiem transportu bowiem fenickie miasta leżały na na skrzyżowaniach szlaków morskich i lądowych. W XIIw. p.n.e. Fenicja zaczęła tracić na znaczeniu w momencie gdy zaatakowały ją ludy morza i zdobywały miasta portowe. W XIw.p.n.e. i przez kolejne trzy stulecia Fenicja odbudowała swoją potęgę ale od VIII w.p.n.e. kolejno dostawała się pod panowanie innych cywilizacji.

Fenicjanie jako cywilizacja zajmująca sie transportem i handlem w basenie Morza Śródziemnego miała kontakty z cywlizacjami zamieszkującymi wybrzeże. To pozwoliło im zdobywać wzory dla swojej sztuki w tym sztuki biżuteryjnej. W ich wyrobach widać duże wpływy sztuki egipskiej,etruskiej i egejskiej. Handel z państwami azjatyckimi również dawał im możiwość poznania wzorów np. z Mezopotamii. Fenicjanie byli wyjątkowo skoncentrowani na handlu dlatego opracowali bardzo dobrze rzemiosła pozwalające na produkcję „eksportową”. Masowa produkcja spowodowała, że wyroby fenickie nie wyróżniają się oryginalnym wzornictwem a jedynie są powieleniem dobrze sprzedajacych się wzorów obcych. Warto jednak wspomnieć o rzemiośle biżuteryjnym Fenicjan dlatego,że często wyroby egipskie czy egejskie w rzecywistości pochodziły z warsztatów fenickich.

Fenicjanie wyspecjalizowali się w produkcji biżuterii techniką filigranową i granulowaną.

Filigran to technika polegająca na skręcaniu drobnych drucików, lutowaniu ich i rozklepywaniu. W efekcie uzyskuje się ażurowe wzory o charakterystycznych ząbkowanych krawędziach. Fenicjanie ażur łączyli z kamieniami lub z inną techniką zwaną granulowaniem. Granulowanie polegało na przyklejaniu do płaskiej powierzchni maleńkich, złotych kuleczek(granulatu) tworząc wymyślne,dwuwymiarowe wzory.

 

Mezopotamia

anna-sklodowska

Bliski Wschód był kolebką wielu cywilizacji starożytnych jednak w kolejnych artykułach, w kontekście biżuterii będę chciała wymienić jedynie cywilizacje Mezopotamii sumeryjską i asyryjską, Fenicji oraz Egiptu.

Mezopotamia

Kultura sumeryjska rozwijała się na trenie Mezopotamii od 4 tys. lat p.n.e. aż do 2 tys. lat p.n.e. kiedy to Mezopotamię północną zajęli Asyryjczycy a południową Babilończycy. Sumerowie założyli wiele miast-państw, ale chciałabym skupić Waszą uwagę na mieście Ur znanym chociażby ze Starego Testamentu jako miejsce pochodzenia Abrahama. Właśnie tam na początku XXw archeolog Sir Charles Leonard Woolley odkrył grobowce, w łącznej liczbie 1800 i wydzielił z nich16 nietypowych grobów uznając je królewskimi. Wśród licznych grobów poza złożonymi ciałami dostojników znajdował się ogromny zbiór darów w postaci broni, narzędzi, figur, sztandarów oraz ozdób i interesującej nas biżuterii.

Jeśli chcesz zapoznać się bliżej z topografią grobów to zapraszam na poniższą stronę:

http://www.mesopotamia.co.uk/tombs/index.html

Z pośród grobowców z Ur najbardziej reprezentatywna biżuteria pochodzi z grobu księżniczki Pu-Abi.

 

1. Biżuteryjne nakrycie głowy księżniczki składające się z

-wieńca z liśćmi topoli(które symbolizują płodność) ,jego długość 40 cm, wykonany ze złota, lapis lazuli i karneoli.

-pasa z lapis lazuli z umocowanymi kółkami.

- kolczyki okrągłe, złote, które można porównać do współczesnych kolczyków "kółek".

2. Na sąsiednim zdjęciu widać jak potencjalnie mogła wyglądać sumeryjska księżniczka w biżuterii tamtych czasów.

3. Poza nakryciem głowy widać również naszyjniki z lapis- lazuli i karneoli.

4. Wzór wieńca będącego składową ozdoby głowy.

Kultura asyryjska rozwijała się na terenie północnej Mezopotamii od II tys.lat p.n.e. do 612r. p.n.e. kiedy to Babilończycy zajęli stolicę Asyrii Niniwę. Z tego okresu również możemy podziwiać biżuterię odnalezioną w grobowcu. Wykopaliska na terenie grobowca prowadzono już w XIX w jednak odkrycia tzw.”Złota Nimrud” dokonano dopiero w 1989r. W jednym z grobów odnaleziono „bagatela”450 sztuk złotej i srebrnej biżuterii o łącznej wadze 22,5 kg. W odnalezionym skarbie znajdowały się złote korony i diademy, 14 amuletów,79 par kolczyków, 30 pierścionków i 90 naszyjników.

5. Złote ozdoby z grobu w Nimrud: pas,korona,naszyjnik i inkrustowana bransoleta.

Podsumowując, biżuteria mezopotamska wykonywana była z brązu, złota, srebra oraz ze stopu zwanego elektron( stop złota i srebra) Do inkrustacji używano kamieni lapis lazuli,karneoli i agatów, chalcedonu, jaspisu i onyksu oraz twardego drewna i kości słoniowej. Charakterystyczne motywy wykorzystywane w biżuterii to liście, gałęzie, kostki, stożki, spirale. Z tych elementów tworzono, nakrycia głowy, naszyjniki, pierścienie np. z pieczęcią, kolczyki i amulety. Wszystkie te ozdoby były noszone zarówno przez kobiety jak i mężczyzn. Wyroby mezopotamskie wręcz zachwycają swoim kunsztem i precyzja wykonania.

 

Historia biżuterii świata

anna-sklodowska

Aby łatwiej było nam śledzić dzieje historii biżuterii świata użyję chronologii epok stosowanej w historii sztuki.

Klikając na link przejdziesz do artykułu :
I. BIŻUTERIA PREHISTORYCZNA
1."Nassarius-Najstarsza biżuteria" :
2."Pojęcie sztuki ruchomej":
II. STAROŻYTNA
-mezopotamska
3."Biżuteria mezopotamska":
-fenicka
4."Biżuteria fenicka":
-kartagińska
5."Biżuteria punicka":
-egipska
6."Biżuteria egipska":
-grecka
7."Biżuteria minojska i mykeńska":
-etruska
-rzymska
III. BIZANTYJSKA
IV.  ŚREDNIOWIECZNA
-islamska
"Biżuteria islamska"
-romańska
-gotycka
V. RENESANSOWA
VI. BAROKOWA
-rokokowa
VII. KLASYCYSTYCZNA
VIII. BIŻUTERIA XIX WIEKU
-romantyzmu
-realizmu
-impresjonizmu
-secesji
-modernizmu
IX. BIŻUTERIA XX WIEKU

Wenus

anna-sklodowska

Sztuka ruchoma

Pojęcie sztuki ruchomej, w przeciwieństwie do wymyślonej przeze mnie sztuki przenośnej, ma swoją definicję. Jest to termin archeologiczny określający małe, artystyczne, przedmioty z okresu paleolitu górnego( 40 000-14 000 lat p.n.e.) Prehistoryczny człowiek wykonywał je z materiałów, które najczęściej spotykał w swoim otoczeniu czyli z muszli, kości, zębów i skamielin.  Te wyroby, najczęściej symbole kultu, miały na tyle małe rozmiary , że paleolityczny przodek bez problemu mógł je przenosić, podczas swoich wędrówek, z miejsca na miejsce. Najczęściej były to figurki, rzeźby lub elementy biżuterii  wytwarzane techniką prostego grawerowania.

Najstarszym przykładem sztuki ruchomej jest figurka Wenus ze Wzgórz Golan, z wykopalisk w Berekhat Ram(Izrael) datowana na 230 000 lat p.n.e. czyli pochodzi nawet z wcześniejszego okresu środkowego paleolitu.

 

Venus_z_Berekhat1

 

Kolejne przykłady również przedstawiają Wenus i pochodzą już z okresu paleolitu górnego

 "Kobieta  z dwiema głowami"Znaleziona podczas wykopalisk w Jaskini Grimaldi (Francja)

  Pochodzi z przed 25 000 lat p.n.e.

 

Grimaldi1

 

Najbardziej znanym przykładem Wenus jest ta z Willendorfu (Austria)

Datowana na około 30 000 lat p.n.e.

willendorf1

 

 

 

Nassarius

anna-sklodowska

 

Nassarius

 

 

 

 Najstarszą biżuterią jaką znamy są ślimacze muszle, które prehistoryczny człowiek około 100 tys. lat temu przedziurawił, pomalował ochrą a następnie przewleczone nosił jako naszyjnik. Muszle były własnością  ślimaków z gatunku Nassarius Gibbosulus , które człowiek potraktował jako tworzywo do wyrobu biżuterii.  Najstarsze tego typu ozdoby  archeologowie odkryli w jaskini Skhul na górze Karmel w Izraelu, jednakże najbardziej okazałe egzemplarze w liczbie 12 sztuk odnaleziono w Maroku w tzw. " Gołębiej jaskini" Grotte des Pigeons" w miejscowości Taforalt. Właśnie to cenne odkrycie biżuteryjne możecie podziwiać na zdjęciu.

 Dodatkowo chciałabym wspomnieć, że 100 tys. lat temu człowiek nie był istotą  tak rozumną jak teraz dlatego fakt wytworzenia przez niego biżuterii mógł być jednym z pierwszych objawów abstrakcyjnego myślenia. Odnajduję w tym analogię do grupy dzisiejszych twórców  artystycznej biżuterii, których pomysły  często wykraczają poza współczesną normę wytwórstwa. Właśnie im dedykuję tego bloga.

 

Więcej informacji na temat tej prehistorycznej biżuterii znajdziecie na stronie:

http://www.nhm.ac.uk/about-us/news/2007/june/news_11808.html

 

 

 

 

 

 

 

© Sztuka przenośna
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci