Menu

Sztuka przenośna

blog o biżuterii artystycznej jej historii i sposobach ekspozycji

Biżuteria punicka (kartagińska)

anna-sklodowska

Celem tego artykułu jest przedstawienie biżuterii punickiej pochodzącej z obszaru starożytnego miasta-państwa Kartaginy. Miasto zostało założone w IXw. p.n.e. przez Fenicjan (punicus- nazwa łacińska) na terenie obecnej Tunezji. W okresie VII i VI w. p.n.e., jak już wspomniałam w poprzednim artykule, rdzenna Fenicja została podbita przez Asyryjczyków. Wtedy to właśnie Kartagińczycy zaczęli tworzyć odrębne państwo kolonizując Ibizę,Sardynię i Sycylię. Kraj ten stał się potęgą handlową w basenie Morza Śródziemnego a jego największy rozkwit przypada na III w.p.n.e. Potęga nie trwała jednak długo bowiem Rzymianie, których imperium rosło w siłę, postanowili pozbyć się konkurenta handlowego. Konflikt doprowadził do trzech wojen punickich a w ich konsekwencji do upadku Kartaginy w 146r.p.n.e.

 

Styl ubierania Kartagińczyków był bardzo konserwatywny i nawiązywał do kultury rdzennych Fenicjan Azji. Wedle tradycji gołe ciało ludzkie było traktowane pogardliwie dlatego starano się je skrzętnie ukrywać pod grubymi i obszernymi warstwami materiału. Wedle tej zasady również biżuteria używana była w nadmiarze.

Najczęściej spotykanym wzorem biżuteryjnym były pierścienie noszone w nosie. Nosili je zarówno mężczyźni jak i kobiety. Potwierdzają to terakotowe maski męskie i żeńskie wyposażone w ten właśnie specyficzny element. Bardzo popularne były również kolczyki noszone przez mężczyzn,  często tylko w jednym uchu, miały prostą formę kółka ze złota zaopatrzonego w wisior. Dodatek ten miał różne formy zdarzało się, że był to symbol ANKH znany z Egiptu jako znak życia, bywała również mała skrzyneczka wypełniona kulkami oraz forma jaja lub rozety.

kolczyk

Znane są również diademy noszone przez kobiety niekoniecznie z wyższych sfer bowiem odnajdywane były w grobach zwykłych ludzi. W popiersiu damy z Elche widać jednak wyjątkowy, złoty kask ozdobiony wstęgami zakręconymi w krążki i ozdobionymi kaboszonami(szlachetne kamienie) ta bogata ozdoba głowy świadczy, że była to bogini bo zwykła śmiertelniczka nie mogłaby utrzymać na głowie tak ciężkiej dekoracji.

Elche rysunek

Francisco Vives stworzył rysunek, który przybliża nam pierwotny wygląd diademu i biżuterii.

Poniżej umieściłam zdjęcie Damy z Echne, które moim zdaniem wygląda zjawiskowo jak z filmu S-F.

elche3

Na złotą biżuterię mogli sobie pozwolić zamożniejsi Kartagińczycy natomiast dla biedniejszych obywateli powstawały wyroby ze szkła, kości, muszli i fajansu. Zazwyczaj były to nawlekane amulety przedstawiające symbole zapożyczone z egipskiej religii i magii:oko Horusa, ołtarz bogów, papirus itp.

neckles

punicka główka

Przykład, typowej, kartagińskiej głowy ze szkła. Stanowiły one czasem element naszyjników.

muzeum Carthage

Kilka eksponatów z muzeum w Kartaginie.

Nieodzownym elementem męskiej i żeńskiej biżuterii były bransolety w postaci kółek lub spirali. Kobiety nosiły takie obręcze również na nogach w obrębie kostek.

Handel biżuterią był wręcz kartagińską tradycją kontynuowaną od czasów fenickich. Tak samo jak Fenicjanie kopiowali wzory obcych kultur i sprzedawali je w basenie morza Śródziemnego.

 

Cyberpunk

anna-sklodowska

Cyberpunk-nurt w literaturze i kinematografii science-fiction, który skupia się na technologii komputerowej i informacyjnej. Cyberpunk uosabia zasady postulowane przez modernistów"3M-Miasto, Masa, Maszyna". Clue cyberpunku to Maszyna-cyberprzestrzeń i dek-szybki komputer. Ważną rolę w cyberpunku odgrywa cybernetyka-cybernetyczne wszczepy wszelkiego autoramentu, od sztucznych oczu po sztuczne mięśnie i wzmocnione organy wewnętrzne(cyber-).

W realnym świecie cyberpunk przejawia się w kulturze i modzie jako forma subkultury. Pochwala indywidualność i dlatego w cyberpunku wszechobecnym trendem w modzie są elementy nawiązujące do najnowszych technologii oraz cyborgizacji ciała. Z tego względu kieszenie wypchane elektronicznymi gadżetami lub przymocowanymi do paska są na porządku dziennym na równi ze sztucznymi, elektronicznymi implantami zamiast oczu czy szponami w palcach.

W biżuterii również mamy ten nurt i jego przedstawicielką jest między innymi artystka o pseudonimie Clockwork Zero

http://www.etsy.com/shop/ClockworkZero?page=2

Cyberpunk ma swoją boczną gałąź zwaną Steampunk

Steampunk- technologia otaczajaca bohaterów nie jest oparta na elektronice ale na mechanice np. odpowiednikiem komputera jest maszyna różnicowa. Steampunk dotyczy epoki wiktoriańskiej czyli ery rewolucji technicznej i wieku pary (steam) stąd nazwa gatunku.

Przedstawicielem tego nurtu jest Daniel Proulx z Montrealu

http://danielproulx.blogspot.com/

Na koniec moja perełka, prototyp biżuterii dla zwierząt pod hasłem:

Co by było gdyby Bambi był "Cyberbambi"? Według Andrew Dobrow

Biżuteria fenicka

anna-sklodowska

W starożytności Fenicjanie zamieszkiwali teren wybrzeża Morza Śródziemnego od gór Libanu po góry Karmel. Obecnie jest to teren Libanu i części Syrii. Początki Fenicjii przypadają na III tys. p.n.e. i od tego momentu kraina ta była głównym ośrodkiem transportu bowiem fenickie miasta leżały na na skrzyżowaniach szlaków morskich i lądowych. W XIIw. p.n.e. Fenicja zaczęła tracić na znaczeniu w momencie gdy zaatakowały ją ludy morza i zdobywały miasta portowe. W XIw.p.n.e. i przez kolejne trzy stulecia Fenicja odbudowała swoją potęgę ale od VIII w.p.n.e. kolejno dostawała się pod panowanie innych cywilizacji.

Fenicjanie jako cywilizacja zajmująca sie transportem i handlem w basenie Morza Śródziemnego miała kontakty z cywlizacjami zamieszkującymi wybrzeże. To pozwoliło im zdobywać wzory dla swojej sztuki w tym sztuki biżuteryjnej. W ich wyrobach widać duże wpływy sztuki egipskiej,etruskiej i egejskiej. Handel z państwami azjatyckimi również dawał im możiwość poznania wzorów np. z Mezopotamii. Fenicjanie byli wyjątkowo skoncentrowani na handlu dlatego opracowali bardzo dobrze rzemiosła pozwalające na produkcję „eksportową”. Masowa produkcja spowodowała, że wyroby fenickie nie wyróżniają się oryginalnym wzornictwem a jedynie są powieleniem dobrze sprzedajacych się wzorów obcych. Warto jednak wspomnieć o rzemiośle biżuteryjnym Fenicjan dlatego,że często wyroby egipskie czy egejskie w rzecywistości pochodziły z warsztatów fenickich.

Fenicjanie wyspecjalizowali się w produkcji biżuterii techniką filigranową i granulowaną.

Filigran to technika polegająca na skręcaniu drobnych drucików, lutowaniu ich i rozklepywaniu. W efekcie uzyskuje się ażurowe wzory o charakterystycznych ząbkowanych krawędziach. Fenicjanie ażur łączyli z kamieniami lub z inną techniką zwaną granulowaniem. Granulowanie polegało na przyklejaniu do płaskiej powierzchni maleńkich, złotych kuleczek(granulatu) tworząc wymyślne,dwuwymiarowe wzory.

 

Mezopotamia

anna-sklodowska

Bliski Wschód był kolebką wielu cywilizacji starożytnych jednak w kolejnych artykułach, w kontekście biżuterii będę chciała wymienić jedynie cywilizacje Mezopotamii sumeryjską i asyryjską, Fenicji oraz Egiptu.

Mezopotamia

Kultura sumeryjska rozwijała się na trenie Mezopotamii od 4 tys. lat p.n.e. aż do 2 tys. lat p.n.e. kiedy to Mezopotamię północną zajęli Asyryjczycy a południową Babilończycy. Sumerowie założyli wiele miast-państw, ale chciałabym skupić Waszą uwagę na mieście Ur znanym chociażby ze Starego Testamentu jako miejsce pochodzenia Abrahama. Właśnie tam na początku XXw archeolog Sir Charles Leonard Woolley odkrył grobowce, w łącznej liczbie 1800 i wydzielił z nich16 nietypowych grobów uznając je królewskimi. Wśród licznych grobów poza złożonymi ciałami dostojników znajdował się ogromny zbiór darów w postaci broni, narzędzi, figur, sztandarów oraz ozdób i interesującej nas biżuterii.

Jeśli chcesz zapoznać się bliżej z topografią grobów to zapraszam na poniższą stronę:

http://www.mesopotamia.co.uk/tombs/index.html

Z pośród grobowców z Ur najbardziej reprezentatywna biżuteria pochodzi z grobu księżniczki Pu-Abi.

 

1. Biżuteryjne nakrycie głowy księżniczki składające się z

-wieńca z liśćmi topoli(które symbolizują płodność) ,jego długość 40 cm, wykonany ze złota, lapis lazuli i karneoli.

-pasa z lapis lazuli z umocowanymi kółkami.

- kolczyki okrągłe, złote, które można porównać do współczesnych kolczyków "kółek".

2. Na sąsiednim zdjęciu widać jak potencjalnie mogła wyglądać sumeryjska księżniczka w biżuterii tamtych czasów.

3. Poza nakryciem głowy widać również naszyjniki z lapis- lazuli i karneoli.

4. Wzór wieńca będącego składową ozdoby głowy.

Kultura asyryjska rozwijała się na terenie północnej Mezopotamii od II tys.lat p.n.e. do 612r. p.n.e. kiedy to Babilończycy zajęli stolicę Asyrii Niniwę. Z tego okresu również możemy podziwiać biżuterię odnalezioną w grobowcu. Wykopaliska na terenie grobowca prowadzono już w XIX w jednak odkrycia tzw.”Złota Nimrud” dokonano dopiero w 1989r. W jednym z grobów odnaleziono „bagatela”450 sztuk złotej i srebrnej biżuterii o łącznej wadze 22,5 kg. W odnalezionym skarbie znajdowały się złote korony i diademy, 14 amuletów,79 par kolczyków, 30 pierścionków i 90 naszyjników.

5. Złote ozdoby z grobu w Nimrud: pas,korona,naszyjnik i inkrustowana bransoleta.

Podsumowując, biżuteria mezopotamska wykonywana była z brązu, złota, srebra oraz ze stopu zwanego elektron( stop złota i srebra) Do inkrustacji używano kamieni lapis lazuli,karneoli i agatów, chalcedonu, jaspisu i onyksu oraz twardego drewna i kości słoniowej. Charakterystyczne motywy wykorzystywane w biżuterii to liście, gałęzie, kostki, stożki, spirale. Z tych elementów tworzono, nakrycia głowy, naszyjniki, pierścienie np. z pieczęcią, kolczyki i amulety. Wszystkie te ozdoby były noszone zarówno przez kobiety jak i mężczyzn. Wyroby mezopotamskie wręcz zachwycają swoim kunsztem i precyzja wykonania.

 

© Sztuka przenośna
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci