Menu

Sztuka przenośna

blog o biżuterii artystycznej jej historii i sposobach ekspozycji

Start

Wystawy jak z bajki największych marek biżuteryjnych

anna-sklodowska

Każda kobieta uwielbiająca biżuterię nie przejdzie obojętnie obok takich witryn sklepowych. Przedstawiam Wam okienka z pięknym wystrojem stanowiącym tło do jeszcze piękniejszej biżuterii.

Mamy lato więc zaczynam letnim akcentem salonu Boucheron francuskiej marki jubilerskiej powstałej w 1858 roku. Witryny znajdują się w Tokio.

63ac9ecc3c81ccce869a2d3ecd002b15

93039ff74f2466c3216cc51b7c82d3d6

Kolejne witryny należą również do francuskiej marki Van Cleef & Arpels z bardzo długą historią i tradycją od 1898 roku.

621ea9f941c295e47f97a133605895de

7451d400dce61307318a210090dcf552

74afd39302cc623ad677d726069831aa

bb0c5ae03e19f1f0f07d320459c21f6a

Z witrynami Van Cleef & Arpels przeszliśmy w klimaty zimowe więc kontynuując ten nastrój mam dla Was kolejne bajkowe prezentacje z mroźnym akcentem od marki Tiffany & Co, której zapewne nie muszę nikomu przedstawiać.

tiff_101201_2

0fd926cde073b58d1d5459a06e8a2872

 Tyfanny & Co. skupia uwagę zakochanych i prezentuje pierścionki zaręczynowe lub obrączki ślubne w wyjątkowo urokliwy sposób 

a7cf2fa9523a9d8dbc26b4d8d1a47d77

IMG_2306

IMG_2310

The Village Goldsmith tworzy witryny w niebiańskim stylu. Firma powstała 34 lata temu w Nowej Zelandii

9c5332f9e915e1fc2fbd5ef39134c599

2ae8c712f442647dd8af488a17a5b6c2

Były wiejskie domki będą też miasteczka i mieszkania od De Beers. Marka zajmuje się wydobywaniem i sprzedażą diamentów od 1888 roku. Główną siedzibę ma gdzieżby indziej jak nie w RPA.

8fab361c4e74be1ac200b4521dd85172

0ab9f9d4d9fb0636b48ed498bce576a6

Z serii "miasto" mam jeszcze ciekawą witrynę Cartier gdzie w fantastyczny sposób zastosowano rysunki anamorficzne odbite w cylindrze. Rysunki przedstawiają architekturę dawnego Paryża, którym inspirowali się projektanci biżuterii.

17686a6a9a57a73c6d8f270095c32905

83b70e6721eda484101709de1eb5a675

646859365d72fa4d3792ef3e7ef15bb3

Poza witrynami koniecznie chcę Wam pokazać zdjęcia robione przez Omer Knaz dla YOU dodatku do magazynu Mail On Sunday. Na zlecenie  wykonano prezentację biżuterii Tiffany & Co., Cartier, Harry Winston i Boodles.

Dla mnie na największy szacunek , w tym przedsięwzięciu, zasługuje  Helen Friel, która wykonała z papieru bardzo precyzyjną kompozycję. Zajrzyjcie na podlinkowaną przeze mnie stronę artystki bo warto.

34029ec36f27e5f6a47e0ccfb07160e9

daffb6d2d7cfae2654d6c3662890674d3b02d15d

 

Papierowe dekoracje, pojawiają się róznież w witrynach sklepów jubilerskich. Harry Winston ta sama marka, która korzystała z usług fotografa Omer Knaz'a zaprezentowała w oknie wystawowym papierową legendę chińskiego smoka. Czerwonym stworem symbolizującym szczęście podkreśliła chiński rok smoka. 

6b216a6bb158dc261337141de150ee6b

Chopard  szwajcarska marka istniejąca od 1860 roku, zaprojektowała papierową witrynę na swoją 150-tą rocznicę istnienia. Mimo, że minęło 7 lat to nadal zachwyca.
9fe811a36f37db24f9a645451deccb5a

W zestawie najbardziej znanych marek jubilerskich nie pokazywałam jeszcze Chanel. Witryna prosta, monochromatyczna ale doskonale zfokusowane światło na biżuterię podkreśla to co w tej ekspozycji jest najważniejsze. 

adaf1cd0e52b90101cb8df5b81c1b64c

Na koniec mam jeszcze dla Was zdjęcie z moich wojaży po Japonii. W przelocie udało mi się zrobić zdjęcie małego ale bogatego okna.

fe58c123bd59204503e9468f73480107




 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Historia filigranu jako techniki jubilerskiej

anna-sklodowska

Filigran- jego  termin pochodzi od łacińskich słów „Filum” (nitka) i „granum”( ziarno).

Jest to technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę. W technice tej używa się drucików złotych lub srebrnych. Skręca się je ze sobą (zazwyczaj po dwa), a następnie rozklepuje na płasko, w efekcie czego ich brzeg jest charakterystycznie ząbkowany. Tak przygotowane druciki są układane w ornamenty i przylutowywane bądź przyklejane do podłoża. Służą także do wykonywania całych przedmiotów, takich jak koszyczki czy pudełka. Technika zazwyczaj łączona z granulatem jako bardzo efektowna przetrwała od czasów starożytnych aż do dzisiaj.

W czasach starożytnych była to najbardziej rozbudowana technika złotnicza, wymagająca wyjątkowych umiejętności. Wyroby filigranowe przeznaczone były jedynie dla możnowładców dlatego tylko nieliczni rzemieślnicy znali tę technikę i jako elitarna przekazywana była z pokolenia na pokolenie głównie wśród członków rodziny.

Filigran jest techniką o długiej tradycji z początkiem w Mezopotamii, Syrii i Azji Środkowej co potwierdzają znaleziska z grobowców w Ur z 2500 lat p.n.e., z Troi II z 2200 lat p.n.e. jak również z Byblos (Liban) z 2000 r. pn.e.

Pierwsze, greckie przykłady filigranu pochodzą z okresu egejskiego co ukazały groby w Mesarze datowane właśnie na ten okres.

W Egipcie pojawił się przed 1900 r.p.n.e. a na Krecie 1700 r p.n.e., w samej Grecji występował między 1200 a 1100 r. p.n.e. W Egipcie wytwarzany był w XIV w . p.n.e. a o jego popularności świadczą znaleziska z grobowca „ Tutanhamona”.

grecki

greckie kolczyki

 

Produkcję filigranu zatrzymały "Wieki Ciemne" 1100p.n.e do 900 p.n.e. Po tym okresie filigran na nowo pojawił się w 700 r. p.n.e. w Grecji i Etrurii. Silnym ośrodkiem była również Fenicja ale tam wzornictwo powtarzało się we wszystkich wariantach znanych w Grecji i Etrurii. We wszystkich wspomnianych ośrodkach wytwarzano podobną biżuterię a najpopularniejsze były kolczyki z dwiema ściankami o kwiatowym lub geometrycznym ornamencie.

Etruscan gold filigree earrings by diffendale

etruskie pierścienie

fenicki

fenicki naszyjnik

Między 900 . pn.e. a 600 p.n.e. filigran był produkowany  masowo ale już  w okresie rzymskim stał się mniej popularny i miał bardzo słabą jakość. W zachodniej części imperium rzymskiego praktycznie zanikł. Na Wschodzie był kontynuowany i nawet powiększał swój zasięg o wschodnią Azję i Indie.

W okresie bizantyjskim w II w.n.e. rozwijał się w formach sakralnych czyli krzyżykach lub różańcach albo medalionach z chrześcijańskimi wizerunkami. W tym czasie łączono go z cloisonne (odsyłam do blog,art. Historia biżuterii Islamu) i kamieniami szlachetnymi.

bizantyjski filigran

krzyż bizantyjski

 

W pierwszych wiekach okresu islamskiego w Azji filigran dominował na terenie Bliskiego Wschodu, Indii, Chin, Korei i Japonii .

irański filigran

Wyrób irański- kolczyki

islamski

Przykład islamskiego filigranu

koreański

Przykład koreańskiego  filigranu

W kolejnych wiekach złotnicy przypominali sobie o jego możliwościach dekoracyjnych i wznawiali produkcję dodając nowsze wzory stylistyczne lub formy charakterystyczne dla poszczególnych epok.

Między VIII a XII w. n.e. filigran był stosowany w złotnictwie celtyckim tworząc tzw. celtyckie węzły.

brooch

celtycka brosza

W Europie produkcją filigranu zajmowali się również Maurowie w Hiszpanii i Portugalii a wraz z ich ekspansją dotarł nawet do Ameryki Łacińskiej.

 New_Mexico

Kolczyki meksykańskie 1880-1910r.


W czasach Renesansu ( XV w.-XVI w.) we Włoszech pojawił się w chrześcijańskich formach ale z antyczną stylistyką.

 

kopia - renesans

Kopia renesansowego naszyjnika

W okresie rewolucji przemysłowej(XVII w.- XVIIIw.) odkryto nowe, tańsze metale, które znalazły zastosowanie również w biżuterii. Tym sposobem filigran zaczęto wyrabiać np. w mosiądzu ale nie zachwycał on już tak jak w wiekach poprzednich.

W XVIII w. filigran idealnie sprawdzał się w produkcji różańców. W Europie głównym ośrodkiem produkcji filigranowych różańców był Schwäbisch Gmünd w Górnej Bawarii.

1800

ROSARY MUSEUM - 20c Filigree

różańce ze Schwabisch

Francja XVIIIw

przykład francuskiego filigranu

W okresie Secesji czyli pod koniec XIXw. ponownie zapanowała moda na filigran który zaskarbili sobie np. Faberge projektujący dla carów i Tiffani tworzący dla amerykańskich rodzin takich jak Astor, Vanderbilt, Post, Hutton i Morgan.

faberge

 

 Na początku XX w. w tzw. okresie Wiktoriańskim filigran bił rekordy popularności w Anglii.

Wiktoriański

Wiktoriański

Filigran wiktoriański

Obecnie na terenie Europy możemy znaleźć manufaktury filigranu w Portugalii, na Malcie, Macedonii i Albanii. W Azji kontynuowany jest w Turcji pod nazwą Telkari i w Indich jako Tarakashi , głównie wyrabiany ze srebra.

telkari3

Przykład Telkari

Przykład Tarakashi

A na koniec polska niespodzianka

wawrzyk1Wyrób Kazimierza Wawrzyniaka 

 

 

 

Biżuteria islamska

anna-sklodowska

Aby przedstawić historię biżuterii islamskiej należy wcześniej przytoczyć fakty z historii samego Islamu. Jest to konieczne bowiem ekspansja arabska między VII a IX w. n.e. była bardzo rozległa i niemożliwością byłoby opisanie biżuterii całego terenu bez przedstawienia lokalnych wpływów wzornictwa. Celem Mahometa, proroka Muzułmanów było połączenie wszystkich ludów arabskich. Za życia Mahometa 570-632 n.e. tereny islamskie ograniczały się do Medyny i Półwyspu Arabskiego jednak po jego śmierci ekspansywność arabska doprowadziła do zajęcia bardzo dużego obszaru. W VII i VIII w. zajęli Bliski Wschód wraz z wybrzeżem Północnej Afryki i Środkową Azję aż po granicę Indii. W VIII w. doszło również do zajęcia Półwyspu Iberyjskiego a w IX w. przejściowego podbicia Sycylii, Sardynii i Półwyspu Apenińskiego.

Jak można się domyślać stylistyka biżuterii na tak rozległym terenie może być bardzo zróżnicowana dlatego postanowiłam podzielić ją na grupy pod względem terytorialnym i na początek zaprezentuję historię biżuterii z obszaru Bliskiego Wschodu.

W pierwszych wiekach Islamu na Bliskim Wschodzie rzemieślnicy arabscy kontynuowali warsztaty rzymskie i bizantyjskie dlatego nie można traktować biżuterii z tego okresu jako typowo arabskiej. Nie można jej również przedstawić jako przykładu z tamtej epoki bowiem nie przetrwała do naszych czasów. Wyroby z metali szlachetnych były często przetapiane a kamienne przerabiane na inne formy. To co się zachowało zazwyczaj jest przypadkowego pochodzenia bez kontekstu miejsca znalezienia. Od X w. zaczęło się rozwijać pismo arabskie używane również jako element dekoracyjny i to jest moment, od którego można mówić o specyfice wyrobów islamskich. Arabowie upodobali sobie złoto jako materiał do wyrobu biżuterii i wytwarzali ją jednocześnie w technice filigranu i granulatu. Główny ośrodek produkcji tego typu ozdób znajdował się w Kairze. W tym samym miejscu mieścił się warsztat wyrobów emaliowanych komórkowo (cloissone) jest to  technika zdobnicza polegająca na wypełnianiu różnokolorową emalią  "komórek". Emalia to szklista powłoka składająca się z mieszaniny sproszkowanych minerałów typu piasek, kreda czy glina oraz topników  z dodatkiem pigmentów a komórki to przestrzezenie ze sciankami powstałe przez przylutowanie pionowo do podłoża metalowych listewek. Technikę tę Arabowie zaczerpnęli z warsztatów bizantyjskich i do przedstawień wprowadzili arabskie inskrypcje. Inną techniką stosowaną w Islamie było niello czyli prostsza wersja emalii polegająca na grawerowaniu np. srebrnej powierzchni a nastepnie wypełnianiu jej czarną masą z ołowiu i miedzi.Wszystkie te techniki stosowane były w kolczykach,wisiorach i pierścieniach jak również w ozdobach pasków, które stanowiły wazny element arabskiego stroju. Przykłady biżuterii islamskiej były prawie jednakowe na całym terenie Bl. Wschodu. Większość z nich pochodziła z pojedynczych warsztatów, z których rozprowadzano ją na cały teren bliskowschodni ewentualnie istniały schematy wzorów powielane w drobniejszych warsztatach.

islamski wisior XI w.

Islamski wisior z Egiptu datowany na XI w. n.e. Wykonany w trzech technikach: filigran,granulat,emalia komórkowa

wisior XI w. n.e.

Kolejny wisior z XI w. o podobnym przedstawieniu dwóch ptaków.

kolczyki XII w.

Syryjskie kolczyki z XII w.

Iran XII w.

Irański wisior z ptakami z XI w.

We wszystkich przypadkach pojawiło się przedstawienie z dwoma ptakami, jest to symbol "Ogrodów Edenu".

 

 

Biżuteria minojska i mykeńska

anna-sklodowska

 Na Krecie w epoce brązu rozwijała się

sztuka kreteńska (minojska)  2600 r. p.n.e. -1100r. p.n.e.

oraz mykeńska 1450p.n.e.- 1100 p.n.e.

Początki kultury minojskiej przypadają na 2600 r. p.n.e. a między 2000 r.p.n.e. a 1700r.p.n.e. zaczęły powstawać pierwsze pałace np. w Knossos i Fajstos co świadczy, że już w tym momencie kultura a wraz z nią i sztuka były mocno rozwinięte.

Sztuka kreteńska nazwana minojską przez archeologa Arthura Evansa pozostawiła po sobie wiele zabytków „ruchomych” w tym biżuterię. Jak w większości przypadków tak i tym razem została ona odnaleziona w grobowcach. Na terenie Krety odkryto groby z 2400 r p.n.e. zawierające złote diademy, bransolety i naszyjniki z łańcuchów. W tych wyrobach widoczne są wpływy azjatyckie co może wynikać z faktu, że w okresie neolitu na Kretę przywędrowały ludy z obszaru Azji Mniejszej(Anatolia) wraz ze swoją kulturą i sztuką . Około 2000 roku p.n.e. pojawiły się wyroby ze złota wykonane w bardziej zaawansowanych technikach typu granulat, filigran i repusowanie. Dwie pierwsze techniki opisałam w artykule dotyczącym biżuterii fenickiej (szuk. Sztuka przenośna-Historia biżuterii świata -art. Biżuteria fenicka) natomiast repusowanie to zdobienie wyrobów z blachy poprzez wybijanie na zimno wgłębień, dających po drugiej stronie wypukły wzór. Techniki te są typowe dla terenów Zachodniej Azji, z którą Kretę łączyły stosunki handlowe. Najbardziej reprezentatywna biżuteria minojska pochodzi ze „Skarbu Eginy”odkrytego w 1892 roku n.e., która składał się z zawieszek, dużych kolczyków i kolii wykonanych z cienkiej, złotej blachy, złotego drutu, a także ze złota łączonego z kamieniami półszlachetnymi: karneolem, ametystem, lapis lazuli. W biżuterii minojskiej najczęściej stosowanym motywem są zwierzęta i owady o charakterze symbolicznym np. pszczoły symbolizowały posłanki bogini. W kulturze minojskiej można też znaleźć wzornictwo znane z terenu Egiptu np.  w zawieszce ”Pan nad zwierzętami” postać  jest w stroju kreteńskim ale otaczają ją egipskie kwiaty lotosu.

Pan nad zwierzętami

"Pan nad zwierzętami"

dwie pszczoły

Pszczoły-symbol posłanek bogini

kolczyk, Egina

Kolczyk z wyspy Eginy

naszyjnik

pektorał z Eginy, przykład repuspwania

 

Biżuteria mykeńska

W 1450 r.p.n.e. prawdopodobnie doszło do wybuchu wulkanu, który zburzył minojską, pałacową architekturę doprowadzając do dużego osłabienia Krety. Sytuację tę wykorzystali Achajowie z Myken podbijając wyspę i osiedlając się na jej terenie. Spowodowało to, że z czasem kultura minojska ulega wpływom kultury mykeńskiej jednak nie doprowadziło do dużych zmian w wytwórstwie biżuterii. Da się bowiem zauważyć duże doświadczenie w technikach, porównywalne z tym jakie posiadali rzemieślnicy minojscy. Można wnioskować, że przekazywali oni swoją wiedzę mykeńskim uczniom. Achajowie inaczej Mykeńczycy wytwarzali biżuterię bogatszą w złoto ale mniej śmiałą w tematyce przedstawień, używali jednak tych samych technik złotniczych stosując je w naszyjnikach, diademach, pierścieniach i kolczykach. Dobre przykłady takich artefaktów możemy podziwiać ze „ Skarbca Atreusza”, odnalezionego przez Heinricha Schliemanna w 1876 r. w Mykenach. W kopułowym grobowcu,omyłkowo nazwanym przez odkrywcę „Grobem Agamemnona” znajdowała się biżuteria ze złotej blachy i złotego drutu.

skarbiec Atreusza, diadem

repusowany diadem ze skarbca Atreusza

naszyjnik z orłami, skarbiec Atreusza, grób Agamemnona

Naszyjnik z orłami również ze Skarbca Atreusza

przykład biżuterii mykeńskiej

inne przykłady mykeńskiej biżuterii.

 

Biżuteria punicka (kartagińska)

anna-sklodowska

Celem tego artykułu jest przedstawienie biżuterii punickiej pochodzącej z obszaru starożytnego miasta-państwa Kartaginy. Miasto zostało założone w IXw. p.n.e. przez Fenicjan (punicus- nazwa łacińska) na terenie obecnej Tunezji. W okresie VII i VI w. p.n.e., jak już wspomniałam w poprzednim artykule, rdzenna Fenicja została podbita przez Asyryjczyków. Wtedy to właśnie Kartagińczycy zaczęli tworzyć odrębne państwo kolonizując Ibizę,Sardynię i Sycylię. Kraj ten stał się potęgą handlową w basenie Morza Śródziemnego a jego największy rozkwit przypada na III w.p.n.e. Potęga nie trwała jednak długo bowiem Rzymianie, których imperium rosło w siłę, postanowili pozbyć się konkurenta handlowego. Konflikt doprowadził do trzech wojen punickich a w ich konsekwencji do upadku Kartaginy w 146r.p.n.e.

 Styl ubierania Kartagińczyków był bardzo konserwatywny i nawiązywał do kultury rdzennych Fenicjan Azji. Wedle tradycji gołe ciało ludzkie było traktowane pogardliwie dlatego starano się je skrzętnie ukrywać pod grubymi i obszernymi warstwami materiału. Wedle tej zasady również biżuteria używana była w nadmiarze.

Najczęściej spotykanym wzorem biżuteryjnym były pierścienie noszone w nosie. Nosili je zarówno mężczyźni jak i kobiety. Potwierdzają to terakotowe maski męskie i żeńskie wyposażone w ten właśnie specyficzny element. Bardzo popularne były również kolczyki noszone przez mężczyzn,  często tylko w jednym uchu, miały prostą formę kółka ze złota zaopatrzonego w wisior. Dodatek ten miał różne formy zdarzało się, że był to symbol ANKH znany z Egiptu jako znak życia, bywała również mała skrzyneczka wypełniona kulkami oraz forma jaja lub rozety.

 

kolczyk_nosowy

Znane są również diademy noszone przez kobiety niekoniecznie z wyższych sfer bowiem odnajdywane były w grobach zwykłych ludzi. W popiersiu damy z Elche widać jednak wyjątkowy, złoty kask ozdobiony wstęgami zakręconymi w krążki i ozdobionymi kaboszonami(szlachetne kamienie) ta bogata ozdoba głowy świadczy, że była to bogini bo zwykła śmiertelniczka nie mogłaby utrzymać na głowie tak ciężkiej dekoracji.

Elche

rysunek

Francisco Vives stworzył rysunek, który przybliża nam pierwotny wygląd diademu i biżuterii.

Poniżej umieściłam zdjęcie Damy z Echne, które moim zdaniem wygląda zjawiskowo jak z filmu S-F.

damaelche

Na złotą biżuterię mogli sobie pozwolić zamożniejsi Kartagińczycy natomiast dla biedniejszych obywateli powstawały wyroby ze szkła, kości, muszli i fajansu. Zazwyczaj były to nawlekane amulety przedstawiające symbole zapożyczone z egipskiej religii i magii:oko Horusa, ołtarz bogów, papirus itp.

neckles

punicka główka

Przykład, typowej, kartagińskiej głowy ze szkła. Stanowiły one czasem element naszyjników.

muzeum Carthage

Kilka eksponatów z muzeum w Kartaginie.

Nieodzownym elementem męskiej i żeńskiej biżuterii były bransolety w postaci kółek lub spirali. Kobiety nosiły takie obręcze również na nogach w obrębie kostek.

Handel biżuterią był wręcz kartagińską tradycją kontynuowaną od czasów fenickich. Tak samo jak Fenicjanie kopiowali wzory obcych kultur i sprzedawali je w basenie morza Śródziemnego.

 

© Sztuka przenośna
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci